İran Savaşı Enerji Altyapısını Vurdu: 40 Tesis Hasar Gördü

İran savaşı, Orta Doğu’daki enerji altyapısında büyük hasara yol açtı. 40’tan fazla tesis ağır hasar aldı.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), İran savaşı sebebiyle Orta Doğu’da en az 40 enerji tesisinin ciddi şekilde zarar gördüğünü duyurdu. Bu durum, petrol ve gaz akışındaki kesintilerin küresel arzı önemli ölçüde daraltmasıyla sonuçlandı. Uzmanlar, yaşanan krizin 1970’lerin petrol şokları ve 2022 doğalgaz krizinin etkilerinden daha büyük bir boyutta olduğunu belirtiyor.

IEA Başkanı Fatih Birol, savaşın başlamasından bu yana bölgedeki enerji altyapısının büyük bir darbe aldığını ifade etti. Birol, 9 farklı ülkede 40’tan fazla enerji tesisinin ya ağır ya da çok ağır hasar gördüğünü, bu tesislerin arasında petrol sahaları, rafineriler ve boru hatlarının bulunduğunu aktardı. Hasar gören altyapının onarımının uzun bir zaman alacağı öngörülüyor.

Savaşın en belirgin etkisi, enerji arzında yaşanan büyük düşüş oldu. Küresel petrol arzında günlük 11 milyon varil kayıp yaşanırken, sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) arzında da yaklaşık %20 oranında bir daralma söz konusu. IEA, bu durumu küresel petrol piyasası tarihindeki en büyük arz şoku olarak tanımlıyor.

Fatih Birol, mevcut krizin 1970’lerin petrol krizleri ve 2022 doğalgaz krizinin etkilerinden daha ağır sonuçlar doğurabileceğini vurguladı. Kriz sadece enerji sektörünü etkilemekle kalmayıp, petrokimya, gübre, kükürt ve helyum gibi kritik sektörlerde de aksamalara yol açarak küresel üretim ve tarım üzerinde zincirleme etkiler yaratıyor.

Enerji krizinin merkezi Hürmüz Boğazı, küresel petrol ve gazın yaklaşık %20’sinin bu noktadan geçtiği biliniyor. Savaş nedeniyle deniz trafiği neredeyse durma noktasına geldi. Birol, krizin çözümü için en kritik adımın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması olduğunu belirtti.

ABD ile İran arasındaki karşılıklı tehditler de krizi derinleştiren önemli bir unsur olarak öne çıkıyor. ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın enerji tesislerini hedef alabileceğini belirtirken, İran da Körfez’deki enerji altyapısını tehdit etti. Bu durum, bölgedeki enerji sistemini doğrudan riske atıyor.

IEA, piyasalardaki arz sıkıntısını azaltmak amacıyla harekete geçmeye hazır olduğunu açıkladı. Mart ayında 400 milyon varil petrol rezervi piyasaya sürüldü ve gerekirse yeni rezerv salımları da gündeme gelebilir. Ancak Birol, bu adımların yalnızca geçici bir rahatlama sağlayacağını vurguladı.

Asya, krizin etkilerini en fazla hisseden bölge oldu. Enerji ve gübre ithalatında Orta Doğu’ya bağımlı olan Asya, alternatif tedarik kanallarının sınırlı olması nedeniyle ekonomik baskı altında kalıyor. Enerji piyasalarında dalgalanmalar devam ederken, Brent petrol fiyatı 112 dolardan 99 dolara geriledikten sonra yeniden 100 doların üzerine çıktı. Uzmanlar, savaşın uzaması durumunda fiyatların yüksek kalmaya devam edeceğini ve altyapı hasarının kalıcı maliyet artışlarına yol açabileceğini öngörüyor.

Sonuç olarak, İran savaşı enerji piyasalarında alışılmış dengeleri bozarak küresel bir şoka dönüşmüş durumda. Arz daralması, tedarik zinciri kırılması ve jeopolitik riskler bir araya geldiğinde, bu kriz sadece enerji sektörü için değil, küresel ekonomi için de ciddi bir tehdit oluşturuyor. Uzmanlar, çözümün anahtarının Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve diplomatik gerilimin azaltılması olduğunu ifade ediyor.