Avrupa Birliği, Çevrim İçi Platformlara Yeni Sorumluluklar Getiriyor

Avrupa Birliği (AB) kurumları, çevrim içi platformlar için yeni sorumluluklar getiren ve bir gümrük otoritesinin kurulmasını öngören kapsamlı bir reform paketinde mutabakata vardı. AB Komisyonu, AB Konseyi ve Avrupa Parlamentosu (AP) temsilcileri arasında gerçekleştirilen müzakereler sonucunda, AB Gümrük Birliği’nin modernizasyonu için önemli adımlar atıldığı duyuruldu.

Açıklamada, bu yeniliklerin Avrupa gümrük sistemini uluslararası ticaretin dinamiklerine daha iyi uyum sağlayacak şekilde dönüştüreceği vurgulandı. 1968 yılından bu yana gümrük kurallarında gerçekleştirilen en kapsamlı reform olarak değerlendirilen bu düzenleme, e-ticaret için yeni önlemler getirecek ve prosedürleri basitleştirerek verimliliği artıracak bir veri odaklı gümrük yapısının oluşturulmasını sağlayacak.

Mevcut durumda, gümrük otoriteleri düşük değerli e-ticaret ithalatlarındaki artış, güvensiz ürünler ve dolandırıcılık gibi risklerle karşı karşıya kalmakta. Ayrıca, değişen jeopolitik ticaret dinamikleri, organize suç ve kaçakçılık tehditleri gibi zorluklar da söz konusu. Bu bağlamda, gümrüklerin Tek Pazarın ve vatandaşların güvenliğini sağlama konusundaki kritik rolü bir kez daha hatırlatıldı.

Açıklamada, reformun merkezinde Fransa’nın Lille şehrinde kurulacak olan AB Gümrük Otoritesi’nin yer alacağı belirtildi. Bu yeni kurum, 27 üye ülke genelinde gümrük işlemlerini koordine edecek ve modernize edecek.

2027 yılında faaliyete geçmesi planlanan AB Gümrük Otoritesi, bilgi paylaşımını kolaylaştırarak AB düzeyinde gümrük mevzuatının uyumunu güçlendirecek ve gümrük dolandırıcılığının tespitini ve önlenmesini geliştirecek.

AB Gümrük Otoritesi, ayrıca AB Gümrük Veri Merkezi’ni yönetecek ve bu merkez, tüm gümrük işlemleri için tek bir dijital platform işlevi görecek. İşletmeler, verilerini yalnızca bir kez sunarak farklı ulusal sistemlerle uğraşma zorunluluğunu ortadan kaldıracak.

Reformun, güvenilir tüccarlar için çerçeveyi güçlendireceği ve kurallara uyum düzeyi yüksek işletmelerin daha basit işlemler ve daha az kontrol avantajından yararlanacağı ifade edildi. Böylece gümrükler, yüksek riskli gönderilere daha fazla odaklanabilecek.

Ayrıca, reformun e-ticaretteki hızlı büyümeye yanıt olarak çeşitli hedefli önlemler içerdiği vurgulandı. Gümrük idarelerinin artan maliyetlerini karşılamak amacıyla ithal edilen ürünlere işlem ücreti getirileceği belirtildi. Bu ücret, malların serbest dolaşıma sokulması için gerekli olan bilgi teknolojileri sistemleri, iş gücü, veri kontrolü ve risk analizleri gibi maliyetleri kapsayacak ve en geç 1 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Yeni sistemde e-ticaret işletmelerine daha fazla sorumluluk yükleniyor. Online platformlar ve satıcılar, satış gerçekleştiği anda bilgileri Gümrük Veri Merkezi’ne bildirmekle yükümlü olacak. Böylece gümrükler, ürünler sınırları geçmeden önce gerekli önlemleri alabilecek. Bu işletmeler, ürünlerin AB mevzuatına uygunluğunu sağlamak zorunda olacak ve sistematik uyumsuzluk durumunda cezalarla karşılaşabilecekler.

Yeni gümrük mevzuatının AB Resmi Gazetesi’nde yayımlanmasının ardından 12 ay içinde yürürlüğe girmesi bekleniyor. Yeni sistemde, AB ülkelerine satış yapan çevrim içi platformlar ithalatçı olarak kabul edilecek ve gümrük vergileri ile ürün güvenliğinden sorumlu tutulacak. AB kurallarını ihlal eden platformlara ve şirketlere para cezaları uygulanacak.

Mevcut durumda, AB dışından gelen 150 avro altındaki ürün gönderileri gümrük vergilerinden muaf tutuluyor. Ancak, daha önce geçici bir önlem olarak AB ülkeleri, 1 Temmuz 2026’dan itibaren dış ülkelerden internetten yapılan 150 avronun altındaki siparişlerden 3 avro gümrük vergisi alınmasına karar vermişti. Son düzenlemeyle birlikte, 1 Kasım’dan itibaren ek bir işlem ücreti alınmaya başlanacak.

2025 yılında AB ülkelerine 5,9 milyar düşük değerli ürün doğrudan tüketicilere gönderildi ve bunun yüzde 90’ından fazlası Çin kaynaklıydı. AB, uzun süredir Çin merkezli çevrim içi alışveriş platformları olan Temu ve AliExpress ile Çin’de kurulan e-ticaret şirketi Shein üzerinden yapılan alışverişlere yeni vergi getirilmesi için çalışmalar yürütüyor.