Panama Kanalı’nda Tarihi Bir Dönem: İlk Kadın Başkan Göreve Başladı
Panama Kanalı, ilk kadın başkanını atayarak tarihi bir dönüm noktasına ulaştı. Ilya Espino de Marotta, 1 Ekim’de göreve başlayacak.
Panama Cumhurbaşkanı José Raúl Mulino, Panama Kanalı yönetim kurulunun tarihindeki ilk kadın başkanın atandığını duyurdu. Deniz mühendisi Ilya Espino de Marotta, 1 Ekim itibarıyla bu önemli görevi üstlenecek.
Halihazırda kanal yönetiminde başkan yardımcılığı görevini sürdüren Espino de Marotta, deniz ticaretinin zorlu bir dönemine adım atıyor. Artan gemi trafiği, yaklaşan El Niño riski ve ABD’den gelen siyasi baskılar, yeni dönemin en önemli meseleleri arasında yer alıyor.
Texas A&M Üniversitesi mezunu olan Espino de Marotta, Santa María La Antigua Üniversitesi’nden Ekonomi Mühendisliği yüksek lisansına sahip. Ayrıca INCAE Business School ve Kellogg School of Management’ta yöneticilik eğitimi almış durumda. Yetkililer, Espino de Marotta’nın ulusal ve uluslararası düzeyde gerçekleştirilen kapsamlı bir değerlendirme süreci sonucunda seçildiğini belirtti. 35 yılı aşkın bir süredir kanal yönetiminde görev yapan deneyimli yönetici, genişleme projeleri de dahil olmak üzere birçok stratejik çalışmayı yönetti.
Küresel Deniz Ticareti ve Gemi Trafiği
Küresel denizcilik kuruluşu BIMCO’nun verilerine göre, Orta Doğu’daki gerilimler ve Hürmüz Boğazı üzerindeki riskler, Panama Kanalı’na yönelen gemi trafiğini artırmış durumda. Artan enerji fiyatlarıyla birlikte ABD’nin petrol ve LNG ihracatının yükselmesi, Asya pazarının da bu açığı Amerikan enerji sevkiyatlarıyla kapatmaya çalıştığını gösteriyor.
BIMCO verilerine göre, Panama Kanalı’ndan günlük geçişler geçen yıla göre yüzde 8 artış gösterdi. Günlük ortalama gemi geçişi 38’e ulaşırken, son beş haftada trafik artışı yüzde 16 seviyesine çıktı. Bekleme süreleri ise yıllık bazda yüzde 50 artarak ortalama 47 saate ulaştı. Nakliye Analizi Müdürü Filipe Gouveia, kanalın günlük maksimum kapasitesinin 36 ila 40 geçiş arasında olduğunu belirterek, sistemin neredeyse tam kapasite çalıştığını açıkladı.
Rekor Fiyatlar ve Bakım Çalışmaları
Yoğunluk nedeniyle rezervasyonsuz geçişler için yapılan ihale fiyatları da rekor seviyelere ulaştı. Denizcilik aracı kurumlarına göre, Mayıs ayı başında bir geçiş slotu için tam 4 milyon dolar ödendi. Savaş öncesinde ortalama 150 bin dolar civarında olan fiyatların bugün yaklaşık 400 bin dolara yükseldiği belirtiliyor. En yoğun kullanılan gemi kategorileri arasında konteyner gemileri, LPG tankerleri, petrol tankerleri ve dökme yük gemileri yer alıyor.
Gatun Kilidi’nde 9 Haziran’da başlayacak bakım çalışmaları nedeniyle kapasitenin geçici olarak düşeceği bildirildi. 17 Haziran’a kadar sürecek bakım döneminde günlük rezervasyon kotası 16 gemiye indirilecek ve geçişler tek şerit üzerinden gerçekleştirilecek. Bu süreçte bekleme sürelerinin daha da artabileceği uyarısında bulunuldu.
El Niño Tehdidi ve Uzun Vadeli Planlar
Panama Kanalı için bir diğer büyük risk ise yaklaşan El Niño hava olayı. 2023-2024 döneminde yaşanan kuraklık nedeniyle kanal yönetimi günlük geçişleri 22 gemiye kadar düşürmek zorunda kalmış, maksimum draft seviyeleri azaltılmıştı. Ancak yetkililer, bu kez daha hazırlıklı olduklarını ifade ediyor. Özellikle Gatun Gölü su seviyelerinin yüksek tutulduğu ve rezervuarların güçlü durumda olduğu belirtiliyor. Şu an için 2026 yılı içinde yeni bir kısıtlama öngörülmüyor ancak durumun yakından takip edildiği kaydedildi.
Uzun vadede Espino de Marotta’nın karşılaşacağı en büyük siyasi meselelerden biri ise ABD ile ilişkiler olacak. Donald Trump yönetiminin geçmişte ABD hükümet gemileri için ücretsiz geçiş talebinde bulunduğu hatırlatılırken, Washington’un Çin etkisine ilişkin eleştirilerinin de sürdüğü ifade ediliyor. Panama yönetimi ayrıca kanalın her iki ucunda yeni liman terminalleri geliştirmeyi planlıyor. Bu süreç, Hong Kong merkezli CK Hutchison Holdings ile devam eden hukuk mücadelesi nedeniyle dikkatle izleniyor. Bunun yanı sıra doğalgaz boru hattı projeleri, yeni lojistik koridorları, su yönetimi yatırımları ve rezervuar kapasitesini artıracak projeler de Panama Kanalı’nın uzun vadeli stratejik planları arasında yer alıyor.
