Petrol Piyasasında Yeni Gerilim: ABD Yaptırımları ve Ukrayna Saldırıları
ABD’nin Rus petrolüne yönelik yaptırımları ve Ukrayna’nın saldırıları, petrol piyasasında yeni bir belirsizlik yarattı.
ABD’nin Rus petrolüne yönelik yaptırımlarda sağladığı yeni muafiyetin hemen ardından, Ukrayna’nın Rus enerji tesislerine düzenlediği saldırılar enerji piyasalarında belirsizlik yarattı. Hürmüz Boğazı’ndaki artan gerilimle birlikte, petrol fiyatlarının yeniden üç haneli rakamları görebileceği öngörülüyor.
Ukrayna, ABD’nin Rus petrol satışına yönelik yaptırım muafiyetini uzatmasından sadece birkaç saat sonra, Rusya’daki kritik enerji altyapılarını hedef aldı. Ukrayna İHA kuvvetleri komutanı Robert “Madyar” Brovdi, saldırıların Samara bölgesindeki Novokuybyshevsk ve Syzran rafinerileri, Krasnodar’daki Tikhoretsk petrol terminali, Baltık Denizi’ndeki Vysotsk limanı ve işgal altındaki Kırım’daki Sevastopol petrol deposunu kapsadığını açıkladı.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıları doğrulamasa da, 258 Ukrayna İHA’sının düşürüldüğünü bildirdi. Ancak bölgedeki yetkililer, saldırıların etkilerini onayladı. Krasnodar’daki petrol tesisinde yangın çıktığı ve Leningrad bölgesindeki Vysotsk limanında yangının kontrol altına alındığı bildirildi.
ABD Hazine Bakanlığı, Rus petrolünün deniz yoluyla satışına yönelik yaptırım muafiyetini 16 Mayıs’a kadar uzattı. Trump yönetimi, bu adımın küresel petrol fiyatlarını düşürmek amacıyla atıldığını savunurken, Ukrayna tarafı kararı sert bir şekilde eleştirdi. Brovdi, bu durumu “siyasi sinizm” olarak nitelendirerek, Ukraynalıların hayatına mal olduğunu ifade etti. Kararın, Washington’un kısa süre önce muafiyeti yenilemeyeceğini açıklamasına rağmen geri adım atması dikkat çekti.
Uluslararası yaptırımlara rağmen, artan petrol fiyatları ve muafiyet kararları Rus ekonomisine önemli katkılar sağlıyor. Uluslararası Enerji Ajansı’na göre, Rusya’nın enerji gelirleri Mart ayında 9.75 milyar dolardan 19 milyar dolara yükseldi. Yeni muafiyet, yaklaşık 100 milyon varil petrolü kapsıyor ve bu durum Moskova’nın savaş finansmanı açısından elini güçlendiriyor.
Petrol piyasasında asıl belirleyici unsur, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler. İran, ateşkes sürecine rağmen boğazı yeniden kapattığını duyurdu ve tanker geçişlerine yönelik risklerin artmasıyla birlikte, küresel petrol arzının yaklaşık %20’si (günde 20 milyon varil) risk altına girdi. Tankerlere yönelik saldırı iddiaları güvenlik riskini artırırken, Brent petrol fiyatı kısa sürede yeniden yukarı yönlü baskı altına girdi. Cuma günü ateşkesle 86 dolara kadar gerileyen Brent petrol, artık bu seviyelerin geçici olduğu bir ortama girmiş durumda.
ABD’nin muafiyet kararıyla piyasaya arz artırılmak istenirken, Ukrayna’nın saldırıları bu durumu tersine çeviriyor. Uzmanlara göre, Rusya’nın deniz yoluyla petrol ihracatı kapasitesi zarar görüyor. Rafineri ve lojistik merkezlere yapılan saldırılar arzı kısıtlıyor ve günlük 4.6 milyon varile ulaşan ihracat kapasitesi risk altında. Bu durum, küresel piyasada “arz var ama ulaşılamıyor” paradoksunu güçlendiriyor.
Mevcut gelişmelere göre önümüzdeki hafta için Brent petrol beklentileri arasında temel senaryo 105-112 dolar, panik senaryosu 120 dolar üzeri ve iyimser senaryo 95-100 dolar olarak öngörülüyor. Jeopolitik risk priminin varil başına 15-20 dolar seviyesinde kalıcı olabileceği değerlendiriliyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki riskler, Ukrayna’nın saldırıları ve ABD’nin çelişkili politikaları birleştiğinde, petrol piyasasında yeniden üç haneli fiyatların güçlü bir ihtimal haline geldiği görülüyor. Kısa vadede kalıcı bir ateşkes veya diplomatik çözüm olmaması durumunda, Brent petrolün yeniden 110 dolar seviyesini test etmesi bekleniyor.
