Türkiye’nin Proton Tedavi Modeli İçin Stratejik Hedefleri
Türkiye, proton tedavisi ve parçacık hızlandırıcıları alanında bölgesel bir iş birliği modeli geliştirmeyi hedefliyor.
Proton Tedavileri ve Parçacık Hızlandırıcıları Bilim ve Teknoloji Derneği (PROPAR-TEK) tarafından düzenlenen “Ankara-İstanbul 1. Proton Çalıştayı”, Türkiye’nin geniş bir coğrafyada iş birliği modeli geliştirme potansiyelini masaya yatırdı. Çalıştay, iki gün boyunca Ankara ve İstanbul’da gerçekleştirildi ve proton tedavileri ile parçacık hızlandırıcıları teknolojileri, yalnızca bireysel cihazlar veya hastane yatırımları çerçevesinde değil, kamu, akademi, sanayi ve sivil toplum paydaşlarını kapsayan bütüncül bir yaklaşım ile ele alındı.
Çalıştayın ana amacı, Türkiye’de proton ve parçacık hızlandırıcıları alanında sürdürülebilir ve stratejik bir ulusal yol haritası oluşturulmasına katkıda bulunmaktı. PROPAR-TEK Başkanı Prof. Dr. Aytuğ Altundağ, bu yaklaşımı değerlendirirken, “Bu alanı tek bir merkez ya da cihazla sınırlamadan, ortak akıl ve iş birliği ile ulusal bir ekosistem modeli oluşturmayı amaçlıyoruz,” dedi.
Çalıştaya, radyasyon onkolojisi, nükleer tıp ve medikal fizik gibi alanların yanı sıra yüksek enerji fiziği, kuantum kimya ve kimya disiplinlerinden akademisyenler ve uzmanlar katıldı. Ayrıca, sağlık, sanayi ve enerji sektörlerinde faaliyet gösteren ulusal araştırma kurumları ve enstitülerin yöneticileri de toplantılarda yer aldı. Toplantılar sırasında, Türkiye’nin mevcut ve potansiyel yetkinliklerini ortaya koyacak bir “yetkinlik atlası” geliştirilmesi ve bu atlası destekleyecek ortak bir raporlama dilinin oluşturulması üzerinde duruldu. Prof. Dr. Altundağ, çalıştayda geliştirilen metodolojinin ulusal düzeyde karar alma süreçlerinde kullanılabilir olmasının hedeflendiğini belirtti.
Çalıştayda, farklı ülkelerden gelen bilim insanlarının katkılarıyla Türkiye’nin bölgesel düzeyde üstlenebileceği rol de değerlendirildi. Türkiye’nin bilimsel ve teknolojik kapasitesinin, Türk Devletleri Teşkilatı üyesi ülkeler, Körfez ülkeleri, Kafkasya, Balkanlar ve Kuzey Afrika’dan Sahra Altı Afrika’ya kadar geniş bir coğrafyada örnek bir model oluşturabileceği ifade edildi. Bu bağlamda, ortak projeler, bilgi paylaşımı ve birlikte üretim odaklı iş birliği modellerinin geliştirilmesi için fırsatlar değerlendirildi. Prof. Dr. Altundağ, Türkiye’nin bu geniş coğrafyada ortak üretim ve iş birliği için güçlü bir zemin sunduğunu vurguladı.
Çalıştayda, parçacık hızlandırıcıları teknolojilerinin yalnızca sağlık alanıyla sınırlı olmadığına dikkat çekildi. Bu teknolojilerin sanayi, savunma, uzay, ilaç ve ileri malzeme teknolojileri gibi birçok kritik alanda yüksek katma değer üreten stratejik bir altyapı sunduğu belirtildi. Proton merkezlerinin teknolojik farklılıkları, işletme ve yönetişim modelleri, sürdürülebilirlik kriterleri, uluslararası sağlık turizmine olası etkileri ve operasyonel gereksinimler detaylı bir şekilde ele alındı.
Sağlık Bakanlığı’nın proton komisyonunda görev alan uzmanların katkılarıyla Türkiye’nin Ulusal Proton ve Parçacık Hızlandırıcıları Yol Haritası için temel yaklaşımlar ve öncelikli alanlar kapsamlı bir şekilde değerlendirildi. Elde edilen çıktılar, ilgili kamu kurumlarıyla paylaşılacak raporlar ve ekosistem paydaşları arasında kurulacak ortak çalışma mekanizmalarıyla somutlaştırılacak.
Prof. Dr. Altundağ, çalıştayın ekosistem temelli bulut kümelenmelerinin oluşturulması açısından önemli bir eşik olduğunu belirterek, “Kamuyu, akademiyi, sanayiyi ve sivil toplumu bir araya getiren, ülkenin ortak aklını güçlendiren bir bulut kümelenme modelini hedefliyoruz. Bu yaklaşım, proton ve parçacık hızlandırıcıları gibi stratejik teknolojilerde sürdürülebilir başarı için kritik öneme sahiptir,” dedi. PROPAR-TEK, çalıştay çıktılarının Türkiye’de proton tedavileri ve parçacık hızlandırıcıları alanında uluslararası standartlarda sürdürülebilir kapasite oluşturulmasına, yerli yetkinliklerin geliştirilmesine ve Türkiye’nin bölgesel bir çekim merkezi olarak konumunun güçlenmesine katkı sağlamayı amaçlıyor.
