Rekolte Artışı Gıda Fiyatlarını Aşağı Çekti
Rekolte artışı, gıda fiyatlarını düşürerek piyasa dengelerini değiştirdi. Kırmızı mercimek dışında fiyatlar enflasyonun altında kaldı.
VEYSEL AĞDAR
Son yıllarda yaşanan olumsuz hava koşulları, tarımsal ürünlerin hasat dönemlerinde düşük rekolte beklentilerine yol açarken, bu yıl durum değişti. Olumlu hava şartları, hem ekim hem de hasat döneminde rekolte artışlarını beraberinde getirdi ve kuru gıda piyasasında dengeleri alt üst etti.
Reis Gıda Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Reis, geçmiş yılların aksine bu yıl birçok tarımsal üründe rekolte artışları yaşandığını ve bunun fiyatlara olumlu yansıdığını belirtti. Reis, kırmızı mercimek dışındaki ürünlerde üretici fiyatlarındaki yıllık artışların, hem genel enflasyon hem de gıda enflasyonunun altında kaldığını ifade etti. Mayıs ayında açıklanan yıllık gıda enflasyonunun yüzde 34,86 seviyesinde olduğunu hatırlatan Reis, çoğu üründe fiyat artışlarının bu oranın altında seyrettiğini vurguladı. Tarım ürünleri üretici fiyat endeksindeki yıllık artışın ise yüzde 42’nin üzerinde olduğunu belirten Reis, artan arzın fiyatlar üzerinde aşağı yönlü bir baskı oluşturduğunu kaydetti.
Pirinçteki fiyat düşüşünün en belirgin örnek olduğunu ifade eden Reis, Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) hasat döneminde üretici lehine gelişen piyasa koşullarını göz önünde bulundurarak 2025 yılı baldo çeltik alım fiyatını 40 lira olarak açıkladığını hatırlattı. Serbest piyasada 44 liraya kadar çıkan baldo çeltik fiyatının 35 liraya kadar gerilediğini belirten Reis, bu durumun dökme ürün fiyatlarına da yansıdığını ve perakende fiyatlarının son 2-3 ayda yüzde 5 ile 10 arasında düştüğünü aktardı.
Nohut üretiminde de 2026 sezonu için rekolte artışı beklendiğini vurgulayan Reis, geçen yıl kuraklık nedeniyle hem rekolte kaybı hem de kalitede düşüş yaşandığını belirtti. Bu yıl ise nohudun daha iri olacağı yönünde olumlu sinyaller aldıklarını ifade eden Reis, geçen yıl rekoltenin 412 bin ton civarında olduğunu, bu yıl ise yaklaşık yüzde 23 artışla 510 bin tonluk bir üretim beklediklerini söyledi. İç Anadolu Bölgesi’nin nohutta belirleyici olduğunu ve Çorum’da üreticilerin bitki gelişiminin iyi olduğunu ifade ettiklerini sözlerine ekledi.
Kırmızı mercimekte ise geçen yıl yaşanan olumsuz iklim koşulları nedeniyle yüzde 38 rekolte kaybı yaşandığını hatırlatan Reis, yeni mahsulle birlikte fiyatlarda ciddi bir düşüş yaşandığını belirtti. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre bu yıl kırmızı mercimek üretiminin yüzde 54 artışla 385 bin tona ulaşmasının beklendiğini ifade eden Reis, Güneydoğu’da kırmızı iç mercimeğin dökme fiyatının yeni mahsulle birlikte 90 liranın altına düştüğünü aktardı.
Kuru fasulyede ise farklı bir durumun söz konusu olduğunu belirten Reis, geçmişte verilen 40 bin tonluk ihracat izninin ardından fiyatların hızla yükseldiğini ifade etti. İki yıl boyunca fiyatların önemli ölçüde artmadığını söyleyen Reis, bu yıl ekim alanlarındaki daralmanın üretimi olumsuz etkileyeceğini belirtti. TÜİK’in Bitkisel Üretim 1. Tahmin Raporu’na göre, geçen yıl 247 bin ton olan kuru fasulye üretiminin bu yıl yüzde 15 azalarak 210 bin tona gerilemesinin beklendiğini kaydetti. Bu durumun fiyatlara da yansıdığını, kilogram fiyatının geçen yıl 59 lira seviyesinde olduğunu ve bugün 85 liraya kadar yükseldiğini sözlerine ekledi.
