Yurt Dışında Kartlı Harcamalar Rekor Kırdı
Yurt dışı kartlı harcamalarda Türkiye’de dikkat çeken artışlar yaşanıyor. Yerli tüketicilerin harcama alışkanlıkları değişiyor.
YENER KARADENİZ
Türkiye’de kartlı harcamalarla ilgili veriler, tüketim alışkanlıklarında önemli bir değişim yaşandığını gösteriyor. Yerli tüketicilerin yurt dışındaki harcamaları hızla artarken, yabancıların Türkiye’de yaptığı alışverişler aynı oranda artış göstermiyor. Hem aylık hem de yıllık veriler, Türkiye’nin aleyhine olan bu dengenin son dönemde tersine döndüğünü ortaya koyuyor. 2025 yılının başlarından itibaren yerli kredi kartlarıyla yurt dışındaki harcamalarda belirgin bir artış gözlemleniyor. Bankalararası Kart Merkezi (BKM) verilerine göre, Ocak 2025’te 45,2 milyar TL olan harcama miktarı, yıl içinde kademeli olarak artarak Kasım ayında 74,3 milyar TL’ye, Aralık’ta ise 74 milyar TL’ye ulaştı. 2026 Ocak ayında 79,2 milyar TL ile zirveye ulaşan harcamalar, Şubat ayında da 66,6 milyar TL seviyesinde kaldı. Bu dönemde yabancı kredi kartlarıyla Türkiye’de yapılan harcamalar ise daha sınırlı bir artış gösterdi. 2025 Ocak ayında 26,4 milyar TL olan bu harcamalar, yaz aylarında turizm etkisiyle yükselerek Ağustos’ta 60,9 milyar TL ile zirve yaptı. Ancak yılın son çeyreğinde tekrar düşüşe geçerek Kasım’da 34,8 milyar TL, Aralık’ta ise 34 milyar TL seviyesine geriledi. 2026’nın ilk iki ayında ise bu rakam 30 milyar TL’nin altına düştü. Bu durum, özellikle yılın ikinci yarısından itibaren yerli ve yabancı harcamalar arasındaki farkın belirgin şekilde açıldığını gösteriyor. Bunun en büyük nedeni, Türkiye’nin son iki yılda Avrupa’dan daha pahalı hale gelmesi. Aynı markalara ait giyim ve ayakkabı ürünleri arasında Türkiye ile Avrupa arasındaki fiyat farkı son yıllarda belirgin şekilde arttı. Güncel karşılaştırmalar, aynı ürünün Türkiye’de Avrupa’ya kıyasla yüzde 50’ye varan oranlarda daha pahalıya satıldığını ortaya koyuyor. Örneğin, bir spor ayakkabı modeli Avrupa’da yaklaşık 70-80 Euro (3.500–4.000 TL) iken, Türkiye’de bu ürün 9.000–10.000 TL’ye kadar çıkabiliyor. Benzer şekilde, Türkiye’de 18.499 TL olan bir ayakkabının Yunanistan’daki fiyatı yaklaşık 129 Euro (6.000–6.500 TL) seviyesinde görülüyor.
Denge 2025’te Tersine Döndü
Yıllık veriler, bu eğilimin tarihsel arka planını da gözler önüne seriyor. 2017 yılında yerli kartlarla yurtdışında yapılan harcamalar 15,9 milyar TL ile yabancı kart harcamalarına (14,8 milyar TL) oldukça yakındı. Ancak 2018 yılından itibaren yabancıların Türkiye’deki harcamaları belirgin bir şekilde artmaya başladı ve bu durum 2024 yılına kadar sürdü. Özellikle 2021 sonrasında Türkiye lehine güçlü bir tablo oluştu. Yabancı kart harcamaları 2021’de 77,9 milyar TL, 2022’de 213,2 milyar TL, 2023’te 358,3 milyar TL ve 2024’te 467,7 milyar TL’ye yükselerek turizm ve hizmet gelirlerine önemli katkı sağladı. Bu süreçte, salgın sonrası döviz kurlarındaki dalgalanmalar da belirleyici bir rol oynadı. Yabancı para birimlerinin TL karşısında hızla değer kazanması, Türkiye’yi yabancı ziyaretçiler için oldukça cazip bir destinasyon haline getirdi. Fiyat avantajının belirginleşmesiyle birlikte, yalnızca turistik ziyaretler değil, alışveriş odaklı girişimler de arttı. Ancak 2025 yılı, bu trendin kırıldığı yıl olarak kayıtlara geçti. Yerli kartlarla yurtdışında yapılan harcamalar 699,7 milyar TL’ye yükselirken, yabancı kartların Türkiye’deki harcamaları 496,1 milyar TL’de kaldı. Böylece, uzun yıllar sonra ilk kez Türkiye’den çıkan harcama, ülkeye giren harcamayı belirgin bir şekilde aştı. Bu kırılmada makroekonomik dinamikler etkili oldu. Özellikle döviz kurlarının TL karşısında uzun süre görece sabit kalması, yurt dışı harcamaları Türk tüketicileri için daha öngörülebilir ve cazip hale getirirken, Türkiye’deki yüksek enflasyon fiyatları yukarı çekti. Bu durum, birçok ürün ve hizmetin Türkiye’de yurt dışına kıyasla daha pahalı hale gelmesine yol açtı. Böylece, hem turistik harcamalarda hem de alışveriş tercihlerinde yurt dışına yönelim hız kazandı. 2026’nın ilk iki ayında da bu eğilim devam etti; yerli harcamalar 145,8 milyar TL olurken, yabancı harcamalar 59 milyar TL seviyesinde kaldı. Bu tablo, fiyat rekabetçiliğinin zayıflaması ve iç piyasalardaki maliyet baskılarının tüketici davranışlarını kalıcı olarak değiştirmeye başladığını gösteriyor.
Yabancı Kartın İşlem Başına Harcaması 4 Bin TL’yi Geçti
Kartlı ödemelerde işlem başına harcama tutarları, yerli ve yabancı kullanıcılar arasındaki farkın Türkiye’deki yüksek fiyatların etkisiyle giderek açıldığını ortaya koydu. BKM verilerinden elde edilen bilgilere göre, 2017 yılında yerli tüketicilerin yurtdışında yaptığı alışverişlerde işlem başına ortalama harcaması 190 TL iken, yabancıların bu tutarı 581 TL ile yaklaşık üç kat daha yüksekti. 2021 yılında yerli tüketicilerin işlem başına harcaması 221 TL’ye çıkarken, yabancıların harcaması 1.086 TL’ye ulaştı. 2022 ile birlikte enflasyon ve fiyat artışlarının etkisiyle bu rakamlar hızla yükseldi; yerli tüketicilerde ortalama tutar 443 TL’ye, yabancılarda ise 1.666 TL’ye çıktı. 2025 yılı itibarıyla bu tablo daha da belirgin hale geldi. Yerli kartların işlem başına ortalama harcaması 1.397 TL’ye yükselirken, yabancı kartlarda bu rakam 4.036 TL’ye ulaştı. Böylece, yabancıların işlem başına harcaması, yerli tüketicilerin harcamasının yaklaşık üç katı seviyesini korudu. 2026’nın ilk iki ayında da bu eğilim değişmedi; yerli kullanıcıların işlem başına harcaması 1.611 TL’ye yükselirken, yabancılarda bu tutar 4.015 TL seviyesinde gerçekleşti. Veriler, Türkiye’deki fiyat seviyelerindeki artış ve döviz bazlı fiyat avantajının etkisiyle yabancı ziyaretçilerin daha yüksek tutarlı harcamalar yapmaya devam ettiğini, yerli tüketicilerin ise artan maliyetler karşısında daha sınırlı harcamalar gerçekleştirdiğini gösteriyor.
