Elektrik Fiyatlarında Ülkeler Arası Farklar Büyüyor
LNG sevkiyatındaki aksaklıklar, elektrik fiyatlarını etkiliyor. Yenilenebilir enerji ve yerli gaz, bazı ülkelerde fiyat artışını sınırlıyor.
Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatındaki aksamalar, arz şokuna yol açarak elektrik fiyatlarını yükseltiyor. Ancak, yenilenebilir enerji üretiminin güçlü olduğu, batarya kapasitelerinin arttığı ve düşük maliyetli yerli gaz kaynaklarının bulunduğu ülkelerde bu fiyat artışları sınırlı kalıyor.
Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) Yıl Ortası Elektrik Sektörü Güncellemesi raporuna göre, bazı Avrupa ve Asya pazarlarında yurt içi doğal gaz fiyatları LNG fiyatlarından daha fazla etkileniyor ve bu durum, doğal gaz santrallerinin elektrik fiyatlarını belirlemesiyle sonuçlanıyor. Bu bağlamda, elektrik fiyatlarının yükseldiği ülkeler arasında yer alıyor.
Özellikle Avrupa Birliği’nde, 2026’nın ilk yarısında ortalama toptan elektrik fiyatları yıllık bazda yüzde 15 oranında artış gösterdi. Japonya’da ise ikinci çeyrekte elektrik fiyatları yüzde 30’dan fazla yükselirken, Avustralya ve Hindistan’da ise fiyatlar sırasıyla yüzde 30 ve yüzde 7 oranında geriledi.
LNG Bağımlılığı ve Doğal Gaz Santrallerinin Etkisi
Raporda, 2 Mart ile 16 Temmuz tarihleri arasında Asya spot LNG fiyatlarının, kriz öncesi seviyelere göre ortalama yüzde 65 oranında artış gösterdiği belirtiliyor. Avrupa’nın gösterge doğal gaz fiyatı TTF ise yüzde 50’den fazla yükselmiş durumda. IEA, elektrik piyasalarındaki bu artışta iki temel faktörün öne çıktığını vurguluyor: Ülkelerdeki doğal gaz fiyatlarının LNG fiyatlarından ne ölçüde etkilendiği ve doğal gaz santrallerinin toptan elektrik fiyatlarını belirlediği saatlerin payı.
Japonya’da LNG fiyatları mart ayında, kriz öncesi seviyenin termal megavatsaat başına yaklaşık 40 dolar üzerine çıktı. Bu artış, üçüncü çeyrek için elektrik vadeli fiyatlarının megavatsaat başına yaklaşık 75 dolara yükselmesine sebep oldu. Avrupa’da ise doğal gaz fiyatlarındaki artış, elektrik vadeli fiyatlarını İtalya’da yaklaşık 60, Birleşik Krallık’ta 40 ve Almanya’da 30 dolarlık bir yükselişle etkiledi.
AB’de 2023 yılının ilk yarısındaki ortalama toptan elektrik fiyatı megavatsaat başına yaklaşık 105 dolar oldu. Fiyatlar İtalya’da yüzde 18, Almanya’da yüzde 17 artarken, İspanya’da güçlü rüzgar ve güneş enerjisi üretimi ile yüksek hidroelektrik rezervuar seviyeleri nedeniyle yüzde 16’lık bir düşüş gözlemlendi.
Yenilenebilir Enerji ve Batarya Kapasitesi Fiyat Baskısını Azalttı
Avustralya Ulusal Elektrik Piyasası’nda, yılın ilk yarısında ortalama toptan elektrik fiyatı yüzde 30 düşerek megavatsaat başına 49 dolara geriledi. Yeni batarya kapasiteleri, gündüz saatlerinde üretilen elektriğin akşam saatlerine kaydırılmasına katkı sağladı. Bu durum, yüksek talep saatlerinde pahalı doğal gaz ve kömür santrallerinin kullanımını azaltarak fiyat dalgalanmalarını sınırladı.
Hindistan’da ise ithal LNG’nin elektrik üretimindeki rolü sınırlı olduğu için Orta Doğu’daki savaşın spot elektrik fiyatları üzerinde belirgin bir etkisi olmadı. Ülkede, ortalama toptan elektrik fiyatı ilk yarıda yüzde 7 düşerek megavatsaat başına 48 dolara geriledi.
ABD’de, küresel LNG fiyatlarına kıyasla daha düşük maliyetli yerli doğal gaz, fiyat şokunun elektrik piyasasına yansımasını sınırladı. Ülkede, ilk yarıdaki toptan elektrik fiyatları, ocaktaki aşırı soğukların etkisiyle yüzde 10 artarak megavatsaat başına 52 dolara çıktı. IEA’nın tahminlerine göre, ABD’de yılın ikinci yarısında ortalama toptan elektrik fiyatının yüzde 8 düşerek megavatsaat başına yaklaşık 48 dolara gerilemesi bekleniyor.
IEA, Kuzey Amerika’daki yeni LNG sıvılaştırma projeleri, diğer ihracatçıların üretimlerini artırması ve yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik üretimindeki payının büyümesi gibi faktörlerin, mevcut krizin elektrik fiyatlarına etkisinin 2022’deki enerji krizine kıyasla daha sınırlı kalmasına katkı sağladığını belirtiyor.
