Enerji Krizi Derinleşiyor: Brent Petrol Fiyatları Yükseliyor

Hürmüz Boğazı’ndaki krizle birlikte Brent petrol fiyatları son 5 haftada %51 artış gösterdi.

Hürmüz Boğazı’ndaki kriz ve arz kesintisi korkuları, petrol fiyatlarının yükselişini sürdürmesine neden oldu. Brent petrol, son 5 haftada %50’nin üzerinde bir artışla 109 dolar seviyesini aştı. Enerji piyasalarında petrol, doğal gaz ve kömür fiyatları keskin bir şekilde yükselirken, arz güvenliği konusundaki endişeler de derinleşti.

Son beş haftada Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerde yaşanan aksaklıkların devam edeceği beklentisi, enerji arzına dair kaygıları artırdı. Uluslararası piyasalarda referans kabul edilen Brent türü ham petrolün vadeli varil fiyatı, 27 Şubat’ta 72,48 dolardan kapanmışken, Batı Teksas türü (WTI) ham petrol 67,02 dolardan işlem gördü.

Brent petrolün varil fiyatı, 2 Nisan’da 27 Şubat’a göre %50,7 artarak 109,24 dolara ulaştı. Bu süreçte WTI ham petrolün varil fiyatı ise %66,4 artışla 111,54 dolara yükseldi.

İran ile ABD ve İsrail arasındaki gerilimler, Hürmüz Boğazı çevresindeki deniz güvenliği krizini derinleştirirken, bu kritik geçiş noktasındaki kesintiler küresel enerji piyasalarını olumsuz etkiliyor. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık %20’sinin yapıldığı bu bölgedeki belirsizlik, fiyatların artışında etkili oldu.

Jeopolitik Gelişmeler Fiyatları Etkiliyor

Çatışmaların beşinci haftasına girmesiyle birlikte, farklı ülkelerin yetkililerinden gelen açıklamalar piyasalardaki belirsizliği artırarak fiyat dalgalanmalarına yol açtı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 31 Mart’ta Fox News’e verdiği mülakatta, NATO müttefiklerinden bekledikleri desteği göremediklerini ve bu durumun ittifakı yeniden değerlendirmelerine neden olabileceğini ifade etti.

Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE), Hürmüz Boğazı’nın açılması için savaşa katılmaya hazırlandığı yönündeki iddialar, piyasalarda daha fazla belirsizlik yarattı. BAE’nin, ABD ve diğer müttefiklere yardım etmeye hazırlandığı belirtildi.

ABD Başkanı Donald Trump, 1 Nisan’da sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda, İran’ın yeni rejim liderinin kendisinden ateşkes talep ettiğini öne sürdü. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Trump’ın açıklamalarını yalanlayarak, bu tür bir talebin gerçek olmadığını ifade etti. İran Meclis Başkan Yardımcısı Ali Nikzad ise Hürmüz Boğazı’nın asla açılmayacağını ve müzakerelerin söz konusu olmadığını belirtti.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İran’daki gelişmelerin Hürmüz Boğazı üzerinden petrol ve doğal gaz sevkiyatını doğrudan etkilediğini vurguladı. Beyaz Saray’da yaptığı bir konuşmada, İran’daki askeri hedeflerinin önemli ölçüde tamamlandığını ve süreçte sert bir darbe indirmeyi planladıklarını söyledi. Bu açıklamaların ardından Brent petrolün varil fiyatı 1 Nisan’da 105,94 dolara, WTI ise 103,31 dolara kadar yükseldi.

Petrol fiyatlarındaki artış, enerji hisselerinin de yükselmesine yol açtı. ABD merkezli enerji şirketlerinden Exxon Mobil’in hisseleri %2, Chevron’un hisseleri ise %3’ün üzerinde değer kazandı.

Savaşın Etkileri ve Fiyat Artışları

Savaşın başlangıcından sonraki ilk işlem günü olan 2 Mart’ta, jeopolitik kaygılar nedeniyle Brent petrol fiyatı 82,37 dolara kadar yükseldi. Bu dönemde, Brent petrolün varil fiyatı, 17 Mart 2022’den sonraki en yüksek günlük artışını gösterdi. İran’ın ABD üslerine yönelik misillemeleri, sigorta şirketlerinin savaş poliçelerini askıya alması ve bazı üreticilerin güvenlik endişeleri nedeniyle üretimlerini azaltması, arz kaygılarını artırdı.

ABD, Hint rafinerilerinin Rus petrolü almasına geçici bir muafiyet tanısa da, Brent petrolün varil fiyatı 6 Mart’ta 94,64 dolara kadar çıktı. Savaşın ikinci haftasında, 9 Mart’ta Brent petrolün vadeli varil fiyatı 119,5 dolara yükselerek 29 Haziran 2022’den sonraki en yüksek seviyesine ulaştı. 13 Mart’ta Brent fiyatı, 6 Mart’a göre %11,3 artışla 103,14 dolardan kapandı. 20 Mart’ta 106,41 dolara, 27 Mart’ta ise 112,57 dolara yükseldi. 5. haftanın sonunda Brent petrol, 109,24 dolardan işlem gördü.

WTI ise ilk haftanın sonunda 90,90 dolardan, ikinci haftanın sonunda 96,84 dolardan, üçüncü haftanın sonunda 98,32 dolardan, dördüncü haftanın sonunda 99,64 dolardan ve beşinci haftanın son işlem gününde 111,54 dolardan alıcı buldu.

Gaz Fiyatları da Etkileniyor

Petrol sahaları ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) terminallerindeki hasarlar ile Hürmüz Boğazı’ndaki kesintiler, küresel enerji tedarikinde büyük aksamalar yaşanmasına neden oldu. Bu durum, LNG piyasalarını da olumsuz etkiledi. Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından Katar, Ras Laffan tesislerindeki üretimi güvenlik riskleri nedeniyle durdurarak ‘mücbir sebep’ ilan etti. Bu, küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini etkileyebilecek bir risk oluşturdu.

Hollanda merkezli sanal doğal gaz ticaret noktası TTF’de işlem gören doğal gaz kontratları, jeopolitik riskler nedeniyle dalgalanmalar yaşadı. Mayıs vadeli TTF kontratı, 27 Şubat’ta megavatsaat başına 31,51 Eurodan kapanırken, 2 Mart’ta %37,2 artışla 43,23 Eurodan işlem gördü. İlerleyen haftalarda gaz fiyatları artış göstermeye devam etti. 13 Mart’ta gaz fiyatları 49,69 Eurodan kapanırken, 19 Mart’ta 61,81 Euroya kadar yükseldi. 20 Mart’ta 59,34 Eurodan, 27 Mart’ta 54,52 Eurodan ve 2 Nisan’da 50,04 Eurodan işlem gördü. Böylece gaz fiyatları, 27 Şubat’tan bu yana %58,8 artış gösterdi.

Savaşın başlangıcından bu yana Hürmüz Boğazı’ndan ilk kez sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tankerinin geçişi 2 Nisan’da gerçekleşti. BAE’nin Basra Körfezi kıyısındaki Fateh Petrol Sahası’ndan ‘yarı yüklü’ olarak yola çıkan Panama bayraklı SOHAR LNG tankeri, Hürmüz Boğazı’nı geçerek Umman Körfezi’ndeki Kalhat terminaline doğru ilerliyor.

Kömür Fiyatları da Yükseliyor

Kömür piyasasında da benzer bir yükseliş gözlemleniyor. Elektrik üretiminde doğal gaz yerine kömüre yönelim artarken, Newcastle kömür mayıs vadeli kontratı, saldırılardan önce 27 Şubat’ta ton başına 118,5 dolar iken, 2 Mart’ta %8,6 artışla 128,7 dolara yükseldi. Fiyatlar, ilk haftanın sonunda 137,3 dolardan, ikinci haftanın sonunda ise 137,3 dolardan kapandı. 20 Mart’ta kömür fiyatı 146,5 dolara kadar çıkarak, saldırıların ardından en yüksek kapanışını gerçekleştirdi. 27 Mart’ta 143,85 dolardan işlem gördü. ABD ile İsrail’in İran’a yönelik ortak saldırıları sonrasında kömür fiyatları, saldırı öncesi seviyelere göre %16,4 artışla 2 Nisan’da haftayı 137,9 dolardan tamamladı.