ABD ve İran Barış Görüşmeleri İçin Hazırlık Yapıyor
ABD, İran ile perşembe günü barış görüşmeleri yapmayı planlıyor. Tahran’dan resmi yanıt bekleniyor.
ABD merkezli Axios haber sitesi, Washington’un İran ile perşembe günü yüksek düzeyde barış görüşmeleri yapma ihtimalinin arttığını bildirdi. Haberde, ABD’nin Tahran’dan resmi bir yanıt beklediği ifade ediliyor.
Axios’un diplomatik kaynaklara dayandırdığı habere göre, ABD ile İran arasında gerçekleşebilecek görüşmelere dair temaslar, bölgesel arabulucuların da dahil olduğu çok taraflı bir diplomatik süreç içinde sürdürülüyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın, savaşın sona erdirilmesine yönelik bir anlaşmaya sıcak baktığı belirtiliyor. Ancak İran’ın Hürmüz Körfezi üzerindeki stratejik etkisi, olası bir çözüm planını karmaşık hale getiriyor. ABD’nin, çatışmayı sonlandırmak için hazırladığı 15 maddelik bir planın İsrail ile paylaşıldığı ve İran’ın bu planın bazı unsurlarına olumlu yaklaştığı iddiaları gündemde, fakat bu iddiaları destekleyen somut bir kanıt henüz ortaya konmadı.
ABD’nin sunduğu 15 maddelik teklifin, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarının azaltılması, nükleer tesislerin daha sıkı denetime açılması, balistik füze programının sınırlandırılması ve bölgesel vekil güçlere verilen desteğin azaltılması gibi konuları kapsadığı ifade ediliyor. Ancak bu taahhütlerin İran tarafından kimler tarafından ve ne ölçüde kabul edildiği belirsizliğini koruyor.
İsrail tarafında ise dikkatli bir yaklaşım sergileniyor. Başbakan Netanyahu’nun, ABD’nin İsrail’in beklentilerini karşılamayacak bir anlaşmaya varmasından endişe duyduğu belirtiliyor. Trump, Oval Ofis’te yaptığı açıklamada, İran ile temasların sürdüğünü ve “doğru kişilerle görüşüldüğünü” belirterek, Tahran’ın anlaşma yapmaya istekli olduğunu savundu. İranlı yetkililer ise doğrudan müzakerelerin yürütüldüğü iddialarını reddederken, ABD’den çeşitli mesajlar ve teklifler aldıklarını doğruladılar.
Diplomatik sürecin Pakistan, Mısır ve Türkiye’nin arabulucu rol üstlendiği belirtiliyor. Pakistan yönetimi, tarafların kabul etmesi durumunda görüşmelere ev sahipliği yapmaya hazır olduğunu açıkladı. Olası bir zirvede ABD Başkan Yardımcısı’nın da yer alabileceği ifade edilirken, görüşmelerin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği henüz netlik kazanmış değil.
ABD, İran yönetimi içindeki karar alma mekanizmasının belirsizliğine dikkat çekiyor. Yeni dini lider Mücteba Hamenei’nin konumuna ilişkin belirsizlik, Tahran’daki güç dengeleri ve müzakere yetkisi konusunda soru işaretlerini artırıyor. Bazı İranlı yetkililer, Trump yönetiminin diplomasi mesajlarını, piyasaları sakinleştirmek ve askeri hazırlıklar için zaman kazanmak amacıyla kullandığını öne sürüyor.
İsrail istihbaratı, ABD ile İran arasındaki pozisyon farkının hala ciddi düzeyde olduğunu değerlendirirken, Washington yönetimi içinde de müzakere sürecine dair bilginin sınırlı olduğu ifade ediliyor. Mevcut durumda, ABD’nin bu hafta içinde İran’dan, muhtemelen doğrudan dini liderlik makamından görüşmelere dair nihai bir karar beklediği belirtiliyor. Tarafların üst düzey temsilcilerle mi yoksa daha alt düzey yetkililerle mi masaya oturacağı ise henüz net değil.
Öte yandan, arabulucu ülkelerden birinin geçici ateşkes önerisinde bulunduğu, ancak ABD’nin müzakere gücünü korumak adına çatışmalar sürerken görüşmeleri tercih ettiği ifade ediliyor. ABD ve İsrail kaynakları, görüşmeler gerçekleşse bile sahadaki çatışmaların önümüzdeki iki ila üç hafta daha devam edebileceğini öngörüyor. Beyaz Saray, diplomatik temasların sürdüğünü ancak askeri operasyonların da eş zamanlı olarak devam ettiğini açıkladı. Trump yönetimi, bir anlaşma ihtimalini test ederken aynı zamanda askeri seçenekleri hazır tutuyor. Planlanan bazı saldırıların geçici olarak askıya alındığı, ancak bu kararın sınırlı süreli olduğu belirtiliyor. Süreç, diplomasi ile askeri baskının eş zamanlı yürütüldüğü “değişken” bir tabloya işaret ederken, önümüzdeki günlerde İran’dan gelecek yanıtın belirleyici olması bekleniyor.
