Şeker Tüketiminde Düşüş: Zayıflama İlaçları ve Vergiler Etkili
Zayıflama ilaçları ve gazlı içecek vergileri, şeker tüketimini kalıcı olarak zayıflatıyor. Küresel ölçekte artış durma noktasına geldi.
ABD ve Batı Avrupa’da şeker tüketiminde gözlemlenen düşüş, küresel ölçekte de artışın neredeyse durma noktasına gelmesine yol açtı. Analistlerin değerlendirmelerine göre, gazlı içeceklere uygulanan şeker vergileri ve GLP-1 sınıfı zayıflama ilaçlarının yaygınlaşması, şeker talebini kalıcı olarak zayıflatıyor. Bu durum, özellikle ABD ve Avrupa’daki şeker fabrikalarının kapanmasına ve şeker fiyatlarının son beş yılın en düşük seviyelerine gerilemesine neden oldu.
International Sugar Organization verilerine göre, Batı Avrupa’da şeker tüketimi son iki yılda %6,7, ABD’de ise %4,4 oranında azaldı. Küresel ölçekte ise 2026/27 sezonu için şeker tüketim artışının yalnızca %0,5 olması bekleniyor. Bu oran, tarihsel olarak oldukça düşük bir seviyeyi temsil ediyor ve analistler tarafından “yeni normal” olarak değerlendiriliyor.
Green Pool CEO’su Eder Vieito, Dubai’de düzenlenen yıllık Şeker Konferansı’nda yaptığı konuşmada, küresel şeker tüketiminin uzun yıllar boyunca yılda yaklaşık %2 büyüdüğünü ve son 50 yılda neredeyse iki katına çıktığını hatırlattı. Ancak Vieito, bu büyüme döneminin sona erdiğini düşünüyor. Talepteki yavaşlamanın yalnızca zayıflama ilaçlarıyla ilgili olmadığını, aynı zamanda şeker vergileri ve daha sıkı gıda etiketleme kurallarının da etkili olduğunu belirtti.
Uzmanlar, şeker talebindeki düşüşün en önemli nedenlerinden birinin GLP-1 sınıfı zayıflama ilaçları olduğunu ifade ediyor. Dünya Şeker Araştırma Organizasyonu Genel Direktörü Annie Denny, bu ilaçların kalori alımını %16 ila %39 arasında azalttığını ve tatlı ile yağlı gıdalara olan talebi önemli ölçüde düşürdüğünü açıkladı. ABD’de yetişkinlerin yaklaşık sekizde biri, Novo Nordisk tarafından üretilen Wegovy veya Eli Lilly’nin Zepbound ilacını kullanıyor. Küresel kullanım oranı ise henüz %1’in altında kalıyor.
GLP-1 ilaçlarının küresel kullanımının önümüzdeki dönemde hızla artması bekleniyor. Bazı patentlerin bu yıl sona erecek olması, daha uygun fiyatlı muadil ilaçların piyasaya girmesini sağlayacak. Annie Denny, Brezilya, Çin, Hindistan ve Türkiye gibi ülkelerin bu büyümenin merkezinde yer alabileceğini, zira bu ülkelerin dünya genelindeki obez yetişkin nüfusunun yaklaşık dörtte birini barındırdığını vurguladı. Ayrıca, markalı ilaç fiyatlarındaki düşüş de talebi destekleyen bir faktör olarak öne çıkıyor.
Gazlı içeceklere uygulanan vergiler de şeker tüketimindeki düşüşte önemli bir rol oynuyor. Czarnikow analiz direktörü Stephen Geldart, Avrupa’da son on yılda uygulanan şeker vergilerinin, tüketimdeki azalmada belirleyici bir etken olduğunu belirtti. Birleşik Krallık, Meksika ve Güney Afrika gibi ülkelerde obeziteyle mücadele kapsamında uygulanan bu vergiler, içeceklerdeki şeker miktarına göre belirleniyor ve üreticileri daha az şeker kullanmaya yönlendiriyor.
Son on yılda küresel talep artışının belirgin bir şekilde yavaşladığını ifade eden GlobalData Şeker Araştırmaları Direktörü John Adams, bu durumun hem tüketicilerin hem de hükümetlerin şeker kullanımında değişim talep etmesinden kaynaklandığını belirtti. Batı’daki düşüş, Asya ve Afrika’daki nüfus artışına bağlı talep artışı ile dengeleniyor. Ancak analistlere göre, şeker tüketiminde on yıllardır süren güçlü yükseliş trendi büyük ölçüde duraksamış durumda.
