Kırsalda Bereket Küçükbaş Hayvancılığa Destek Projesi Başlıyor

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 21 Şubat akşamı İstanbul’da gerçekleştirilen iftar programında çiftçilerle bir araya geldi. Burada yaptığı konuşmada, tarım politikalarına dair bilgiler verirken bu yıl hayata geçirilecek olan “Kırsalda Bereket Küçükbaş Hayvancılığa Destek Projesi”ni de duyurdu.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, daha önce yaptığı açıklamalarda, 2025 yılında büyükbaş hayvancılık için başlatılan “Kırsalda Bereket Hayvancılığa Destek Projesi”nin küçükbaş hayvancılığı da kapsayacağını belirtmişti. Cumhurbaşkanı Erdoğan, bu proje ile toplamda 150 bin küçükbaş hayvanın yetiştiricilere uygun koşullarda dağıtılacağını ifade etti. Her üreticiye 95 dişi ve 5 erkek olmak üzere toplam 100 küçükbaş hayvan verileceği belirtilirken, aylık 15 bin lira, yıllık ise 180 bin lira besleme ve bakım desteği sağlanacağı kaydedildi. Ayrıca, Ziraat Bankası, proje kapsamında sıfır faizli, 2 yıl ödemesiz, 5 ila 7 yıl vadeli kredi imkanı sunacak.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bahsettiği projenin detayları, Tarım ve Orman Bakanlığı Hayvancılık Genel Müdürlüğü tarafından açıklandı.

Projenin Amacı ve Hedefleri

Hayvancılık Genel Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, projenin temel amacının kırsal alanda üretimi güçlendirmek, aile işletmelerini büyütmek, gençler ve kadınları üretime daha fazla dahil etmek ve mera temelli üretimi daha kârlı hale getirmek olduğu vurgulandı. Projede yalnızca hayvan sayısının artırılması değil, aynı zamanda verimlilik, uyum ve sürdürülebilirlik de ön planda tutulmaktadır. Hayvan dağıtımı, ülkenin bölgesel yetiştiricilik koşulları göz önünde bulundurularak, iklim ve mera yapısına uygun damızlık küçükbaş ırkları üzerinden gerçekleştirilecektir. Dağıtım bölgeleri ve başvuru şartları, Hayvancılık Genel Müdürlüğü tarafından belirlenecek ve ilan edilecektir.

TİGEM ve Ziraat Bankası ile İşbirliği

Proje, Tarımsal İşletmeler Genel Müdürlüğü (TİGEM) tarafından sağlanan damızlık güvencesi ve Ziraat Bankası’nın finansman olanakları ile yürütülecek. Dağıtılacak hayvanlar, TİGEM işletmelerinde yetiştirilen hayvanlardan temin edilecektir. Ayrıca, hayvanlar teslim edilirken Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) tarafından 1 yıl süreyle sigortalanacaktır.

Bu kapsamda, önümüzdeki günlerde Tarım ve Orman Bakanlığı, TARSİM ve Ziraat Bankası arasında bir protokol imzalanması planlanmaktadır.

Projenin Süresi

Kırsalda Bereket Küçükbaş Hayvancılığa Destek Projesi, 2026-2028 yıllarını kapsayan 3 yıllık bir program olarak uygulanacaktır. Program süresince toplam 150 bin küçükbaş hayvan dağıtılması öngörülmektedir.

Dağıtılacak hayvanlar, TİGEM işletmelerinde yetiştirilen en az 6, en fazla 18 aylık hayvanlardan oluşacaktır.

Her hak sahibi üreticiye 95 dişi ve 5 erkek olmak üzere toplam 100 küçükbaş hayvan verilecektir.

Başvuru Koşulları

Projeye, belirlenen üst sınırdan daha az hayvana sahip olanlar ve hali hazırda hayvancılık yapmayan kişiler de başvuru yapabilecektir. Kadınlar, gençler ve meslek mensupları (Veteriner Hekim, Ziraat Mühendisi, Gıda Mühendisi) öncelikli olarak projeden yararlanacaktır.

Başvurular, Nisan 2026 tarihinde başlayacak ve tarım il ve ilçe müdürlüklerine yapılması beklenmektedir. Değerlendirme sonuçlarına göre, yılın ikinci yarısından itibaren hayvan dağıtımına başlanması planlanmaktadır.

Proje Kapsamında Sağlanacak Destekler

Tarım ve Orman Bakanlığı Hayvancılık Genel Müdürlüğü, projeden faydalanacak üreticilere çeşitli destekler sunacaktır:

1- Ziraat Bankası Kredi Desteği: Hak sahibi üreticiler, Ziraat Bankası’ndan %100 faiz indirimine kadar “Temel Hayvancılık Kredisi” kullanabilecek. Geri ödemeler 2 yıla kadar ödemesiz, devamında toplam 5 veya 7 yıl vade seçenekleriyle planlanabilecektir.

2- TARSİM Sigortası: Hak sahibi üreticilerin projeyle edindikleri küçükbaş hayvanlar 1 yıl süreyle TARSİM kapsamında sigortalanacaktır.

3- Bakım-Besleme Desteği: Hayvan teslimini takip eden aydan itibaren 12 ay boyunca; hayvan başına 150 lira, en fazla 100 baş için aylık azami 15 bin lira, yıllık toplamda 180 bin lira bakım ve besleme desteği sağlanacaktır.

Dağıtım yapılacak iller/bölgeler, dağıtılacak yöreye uygun ırklar, başvuru usul ve esasları ile değerlendirme takvimi, Tarım ve Orman Bakanlığı ilgili birimleri tarafından Hayvancılık Genel Müdürlüğü koordinasyonunda ayrıca ilan edilecektir.

Hayvancılığın Geleceği

Hayvancılık ile ilgili sürekli projeler açıklanmasına rağmen, ithalatın hız kesmeden devam ettiği gözlemleniyor. Kırsalda hayvancılık yapacak insan sayısı giderek azalıyor. Birçok köy boşalmış durumda ve kırsalda hayvancılığı sürdürmek oldukça zor hale gelmiş. Aile işletmeleri zorlu bir süreçten geçiyor, büyük işletmeler bile sıkıntılarla boğuşuyor. Bunun temel nedeni, çiğ süt fiyatlarının baskılanarak maliyetlerin altında tutulmasıdır. Üreticinin maliyetleri yüksekken, elde ettiği et ve süt fiyatlarının düşük olması hayvancılığın sürdürülebilirliğini zorlaştırıyor.

Genç ve kadın çiftçiler tarım ve hayvancılık yapmak istiyor, ancak öncelikle kırsalda uygun altyapının oluşturulması gerekiyor. Çocukların eğitim alabileceği okulların, sağlık sorunları için gerekli sağlık kuruluşlarının bulunması gibi altyapı ihtiyaçları büyük önem taşıyor.

Küçükbaş hayvancılıkta mera kullanımı oldukça kritik bir rol oynamaktadır. Proje duyurulurken mera hayvancılığının önemi vurgulanıyor. Ancak son yıllarda meraların amaç dışı kullanımı artış göstermiştir. Enerji, madencilik ve kamu yatırımları gibi alanlarda meralar sıkça göz ardı edilmektedir. Büyükşehir Yasası ile mahalleye dönüştürülen köylerin meraları, birçok yerde adeta talan edilmiştir. Bu nedenle, meraların korunması ve ıslah edilmesi, projenin başarısı için elzemdir.

Projenin Uygulanabilirliği ve Geçmiş Projeler

Adalet ve Kalkınma Partisi’nin uzun süreli iktidarında birçok hayvancılık projesi duyurulmuş, ancak çoğu zaman yeterince uygulanmamıştır. Bakan değişiklikleri ile projeler de değişmekte, eski bakanların projeleri rafa kaldırılmakta ve yenileri “kurtarıcı” olarak sunulmaktadır. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıkladığı “Kırsalda Bereket Küçükbaş Hayvancılığa Destek Projesi” de benzer bir durumdadır. 2018 yılında dönemin Tarım Bakanı Ahmet Eşref Fakıbaba tarafından başlatılan “300 Koyun Projesi” ile benzerlik göstermektedir. O dönemde de çiftçilere 300 koyun verilmesi planlanmıştı.

Dönemin Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı Ahmet Eşref Fakıbaba, “300 Koyun Projesi”ni şu şekilde tanıtmıştı: “Bu proje ile sigorta, asgari ücret, yem desteği vereceğiz. Tüm hayvanları veterinerlere zimmetleyeceğiz. Bir yıl sonra 300 koyunun en az 300 yavrusu olacak. 15 ay sonra hesap vereceğiz. Bizim sağladığımız destek ne kadar tuttuysa çıkartacağız. Ne kadar yavru oldu, 300 tane. Yavruları alıp kalan parayı çiftçimize ödüyoruz. Tüm masrafları çıkardığımızda en kötü 30 bin lira para kalıyor üreticimize. Bu proje çok önemli. Bu proje ile hayvan varlığımız arttırılacak.”

8 yıl önce gündeme getirilen 300 koyun projesinde de damızlık koyunları TİGEM tarafından sağlanacak, Ziraat Bankası 5 yıl vadeli düşük faizli kredi verecek, Tarım Kredi Kooperatifleri yem ihtiyacını karşılayacaktı. TARSİM de hayvanları sigortalayacaktı. O dönemde 300 koyun veremeyen hükümet, şimdi 100 koyun vereceğini açıklıyor.

Ziraat Bankası’nın Projesi Devam Ediyor

Ahmet Eşref Fakıbaba’nın görev süresi sona erdikten sonra bu proje de uygulanamadan kalmıştı. Ziraat Bankası, 300 koyun yerine 100 koyun projesi ile Eylül 2020’de “Köyümde Yaşamak İçin Bir Sürü Nedenim Var” projesini başlattı. Bu proje, il bazında valiliklerle protokol yapılarak uygulamaya konuldu ve hâlâ devam etmektedir.

Ziraat Bankası’nın projesinin amacı, küçük aile işletmelerini büyütmektir. Küçükbaş hayvan sayısı 100 başın altında olan aile işletmelerinin hayvan sayısını en azından 100 başa tamamlaması hedeflenmektedir. Kredi süresince hayvan sayısının 100’de tutulması gerekmektedir. Yine 2 yıl ödemesiz, 7 yıla kadar kredi desteği sağlanmaktadır.

Tarım Bakanlığı’nın gerçekleştiremediği projeyi Ziraat Bankası başarılı bir şekilde uygulamaktadır. Yaklaşık 50 ilde valiliklerle yapılan protokol çerçevesinde “Köyümde Yaşamak İçin Bir Sürü Nedenim Var” projesi 6 yıldır devam etmektedir.

Proje, merkezi yönetim yerine il bazında valiliklerle yapıldığında, o ilde kimin ihtiyacı olduğu, kiminle bu işin yapılabileceği ve işin ehli olanların kimler olduğu daha iyi tespit edilmektedir. Proje ile amaç sadece hayvan dağıtmak değil, aynı zamanda o hayvanları alacak olan yetiştiricinin yemi nereden alacağı, hayvanlar kesime geldiğinde kime satacağı gibi detaylar da belirlenmektedir. Valiliklerin denetimi altında yürütüldüğü için de başarılı olduğu gözlemlenmektedir.

Özetle, Kırsalda Bereket Küçükbaş Hayvancılığa Destek Projesi, geçmişte hayata geçirilemeyen 300 koyun projesinin daha küçük bir versiyonudur. O dönemde uygulanmayan projenin bu kez başarılı olmasını ve küçükbaş hayvancılığa katkı sağlamasını umuyoruz.

Proje İlk Olarak Büyükbaş Hayvancılıkla Başladı

Kırsalda Bereket Hayvancılığa Destek Projesi, ilk olarak Şubat 2025’te büyükbaş hayvancılık ile başlatılmıştır. Türkiye’nin coğrafi yapısının, ikliminin küçükbaş hayvancılığa daha uygun olduğu uzun zamandır ifade edilmektedir. Ancak, ülkede hayvancılık denilince akla genellikle sığır gelmektedir. Hükümet politikaları da büyükbaş hayvancılık üzerine yoğunlaşmaktadır.

Sığırcılık alanında Türkiye, 2010 yılından bu yana ithalata bağımlı bir politika izlemekte ve bu durum her yıl artarak devam etmektedir. İthalat, damızlık, besilik ve kasaplık hayvanlar için yapılmakta, hayvanların yem hammaddesinin %60’ı ithalatla karşılanmaktadır. Hayvan hastalıkları için kullanılan aşılar ve ilaçların büyük bir kısmı da ithal edilmektedir. Çobanların bir kısmı da ithal edilmektedir. Tüm bunların yanı sıra doğrudan kırmızı et ithalatı da yapılmaktadır.

Geçen yıl yine Şubat ayında Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıkladığı “Kırsalda Bereket Hayvancılığa Destek Projesi” de ithalata dayalı olarak sürdürülmektedir.

İthal Angus ile Büyükbaş Hayvancılık Gelişir mi?

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 3 Şubat 2025’te ilk kez duyurduğu “Kırsalda Bereket Hayvancılığa Destek Projesi” çerçevesinde; büyükbaş hayvancılıkta 200 baş altı işletmelere, yeni yatırım yapacaklara, kadın, genç ve aile işletmelerine uygun fiyatlarla en az 5, en fazla 15 damızlık gebe düve temin edilmektedir. Veteriner hekim, ziraat mühendisi, gıda mühendisi gibi meslek mensuplarına ise en az 5, en çok 30 gebe damızlık hayvan verilmektedir.

Proje ile aile işletmelerini güçlendirmeyi, gençlerin ve kadınların tarım sektöründe daha fazla yer almasını hedeflediklerini belirten Erdoğan, “Üreticilerimiz, Ziraat Bankası’ndan 2 yıla kadar ödemesiz, 3 veya 5 yıl geri ödemeli sübvansiyonlu kredi kullanabilecek. Üreticilerimizin, 1 yıl boyunca aylık 1 asgari ücret tutarında, toplamda yıllık 270 bin liralık bakım ve besleme giderini biz karşılayacağız. Ayrıca, üreticilerimiz hayvanlarını TARSİM’den 1 yıl sigortalı olarak alacak, bunun bedeli devletimiz tarafından ödenecek. Projede 15 olan hayvan sayısını, veteriner hekim, ziraat mühendisi, gıda mühendisi gibi meslek gruplarından gençlerimizin başvurularında 30 olarak uygulayacağız.” demiştir.

Başvurular alınırken, 6 Şubat 2023 depremlerinden etkilenen illere, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın “Üretim Planlaması” kapsamında “Besi Bölgesi” olarak belirlenen illere öncelik verilmektedir. Genç ve kadın çiftçiler de öncelikli olarak desteklenmektedir.

Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından açıklanan bu proje, geçmişte uygulanan birçok proje gibi ithalata dayalı bir şekilde sürdürülmektedir. Proje kapsamında Et ve Süt Kurumu, ithal ettiği angus cinsi boş düveleri Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TİGEM)’e vermekte, TİGEM ise bu hayvanları tohumlayarak gebe olarak yetiştiricilere satışını gerçekleştirmektedir.